Kayıp Dillerin Fısıldadıkları III Online Sergisi kapsamında düzenlenecek olan “Anadolu Dilleri ve Kültürleri” panel serisi başladı.

Panel serisinin ilki açılış konuşmasıyla 21 Mart 2024’te gerçekleştirildi. Doç. Dr. Hüseyin Sami Öztürk moderatörlüğünde düzenlenen ve Prof. Dr. Hamdi Şahin, Prof. Dr. Ferit Baz ile Doç. Dr. Emre Erten’in konuşmacı olduğu panelimiz Rezan Has Müzesi’nde gerçekleşti.

Panel serisinde Eskiçağ Tarihi, Klasik Filoloji ve Arkeoloji disiplinlerinde uzmanlaşmış akademisyenler; antik edebî metinler, Antik Yunan ve Roma yazıtları, Antik Yunan ve Latin epigrafisi konularını Anadolu dilleri ve kültürleri kapsamında inceleyecek ve değerlendirmelerde bulunacaklar.

2010 yılında Rezan Has Müzesi’nde gerçekleşen Türkiye’nin ilk epigrafi sempozyumunun devamı niteliğinde olan panelimiz tüm katılımcılara açık ve ücretsizdir.

*Panel dili Türkçedir.

Panel – 21 Mart 2024 Perşembe, Saat 14.00-15.00

Moderatör:

Doç. Dr. Hüseyin Sami Öztürk (Marmara Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Tarih Bölümü Eskiçağ Tarihi Ana Bilim Dalı)

Konuşmacılar:

Prof. Dr. Ferit Baz- (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Eskiçağ Tarihi Ana Bilim Dalı Başkanı)
Prof. Dr. Hamdi Şahin- (İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Eskiçağ Tarihi Ana Bilim Dalı Başkanı)
Doç. Dr. Emre Erten- (İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Bölümü, Eski Yunan Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı)

Hint-Avrupa dil ailesinin bir üyesi olan Sidecenin Anadolu kökenli Luvi dilleriyle benzer olduğu bilinmektedir. Temel kelime dağarcığı Anadolu izlerini taşır ancak Helenceden aldığı kelimeler de bulunmaktadır. 

Helence (Σίδη) “nar” anlamı taşıyan Side Antik Kenti, Antalya kıyılarında bir yarımada üzerinde yer alır. Antik kaynaklara göre, Helenlerin Aiol kolu tarafından kurulmuştur. Side’ye gelen bu Helen kolonistlerin zamanla, kendi Helen kökenli dillerinin yerine, bir Luvi dili olan Sidece konuşmaya başladıkları söylenir.

Bugüne kadar ele geçen Sidece metin uzunluğu, toplamda 450 harften azdır. Sikkeler üzerinde bulunan kısa Sidece yazıtlar, MÖ 5. ve 4. yüzyıllara; taş üzerindeki yazıtlar ise büyük olasılıkla MÖ 4.-3. yüzyıllara tarihlidir. Şimdiye kadar yalnızca üç adet Sidece-Helence kısa çift dilli yazıt bulunmuş olup, bunlar sayesinde hem Sidece alfabenin büyük bir bölümü hem de diğer Sidece yazıtlar büyük oranda çözülebilmiştir.

Hint-Avrupa dil ailesinin bir üyesi olan Sidecenin Anadolu kökenli Luvi dilleriyle benzer olduğu bilinmektedir. Temel kelime dağarcığı Anadolu izlerini taşır ancak Helenceden aldığı kelimeler de bulunmaktadır. Demir Çağı Pamphyliası’nda konuşulan Helen lehçelerinden etkilenerek zenginleşen Sidece, çevresinde alfabe kullanan diğer dillerden tamamen farklı bir fonetik kullanmıştır. 

Athena’ya Adak Yazıtı     

Bulunduğu Yer: Side

Dili: Helence-Sidece 

Tarihi: MÖ 4.-3. yüzyıl

Malzemesi: Mermer

“Athenobios’un oğlu Artemon, (Tanrıça) Athena’ya şükran adakları (bunu adadı).”

1914’te Side’de yapılan kazılar sırasında İtalyan Paribeni ve Romanelli tarafından bulunan bu yazıt 80’li yıllarda Johannes Nollé tarafından yeniden okunmuştur.  

Diğer Anadolu Dilleri