Romalıların zamanla güçlenip bütün İtalya’yı, ardından da Akdeniz Dünyası’nı ele geçirmelerinden sonra, fethettikleri ülkelerin dili haline gelen Latince; bugün İtalyanca, İspanyolca, Portekizce, Fransızca ve Romence‘nin temelini oluşturmuştur.

Latinler harf ve yazıyı M.Ö. VII. yüzyılda, Campania Bölgesi’ndeki Cumae’deki Hellenlerden öğrenmişlerdir. Etrüsklerin daha önce İtalya Yarımadası’na alfabeyi getirdikleri de bilinse de; Romalılar hem Hellen hem Etrüsk alfabesini temel alarak 26 harften oluşan yeni bir harf sistemi geliştirmişlerdir. Romalıların zamanla güçlenip bütün İtalya’yı, ardından da Akdeniz Dünyası’nı ele geçirmelerinden sonra, fethettikleri ülkelerin dili haline gelen Latince; bugün İtalyanca, İspanyolca, Portekizce, Fransızca ve Romence‘nin temelini oluşturmuştur. Ancak Yunanistan, Trakya, Anadolu, Mezopotamya ve Mısır’ın yer aldığı Doğu Akdeniz Dünyası’nda güçlü bir Hellen yazım sistemi olduğu için, Latince bu  bölgelerde gelişim gösterememiş; ikinci dil olarak kalmıştır. Batı Roma İmparatorluğu M.S. 475 yıkıldıktan sonra dahi Latince, Kilise’nin dili olarak varlığını halen sürdürmektedir. Bilinen en erken Latin yazısı M.Ö. VI. yüzyılda Praeneste’de (Palestrina) bulunmuş altın bir fibula üzerinde yer almaktadır. Bu yazıtta MANIVS ME FECIT NVMERIO, “Manius beni Numerios için yaptı” yazar. Sağdan sola doğru yazılan ilk Latin alfabesi 21 harf iken; daha sonra Hellen alfabesinden iki harf daha ekleyerek 23 harfte çıkmıştır.

Roma Lejyon Borazancı Aurelius  Surus’un Mezarı

Bulunduğu Yer: Beyazıt, İstanbul

Dili: Latince

Tarihi: M.S. I. yy

Malzemesi: Mermer

İstanbul Arkeoloji Müzeleri Taş Eserler Koleksiyonu,  Env. no.5826 T

Yeraltı Tanrılarına! Vaktiyle 18 yıl hizmet veren, 40 yıl yaşayan I. Lejyonun dindar ve sadık hizmetkârı borazancı Aurelius Surus’a, mirasçısı ve lejyon arkadaşı Suriyeli Sept(imius) Vibianus (bunu) hediye etti. Göreve bağlılığı ile övüldü.

[Çev.: İ.A.M]

Roma ordu birliklerinde (lejyon) görev yapmış askerlerin mezar taşlarında kimliğinin yanı sıra, çoğunlukla hangi lejyonda, kaç yıl, hangi görevi yaptığı belirtilir. Bu askerler savaş sırasında ölmüş olabilecekleri gibi, emekliliğinden sonra yaşadığı yerde de hayatlarını kaybetmiş olabilirler. Lejyon askerlerin mezar taşlarının aynı lejyonda görev yaptığı bir diğer asker arkadaşı tarafından yaptırılması sıkça görülen bir durumdur ve burada ölen askerin lejyonuna olan sadakatine, dindarlığına, diğer üstün özelliklerine atıf yapılarak onurlandırılması söz konusudur.

Diğer Anadolu Dilleri

© Rezan Has Müzesi / Tüm hakları saklıdır.